ปณิธาน....เพื่อสืบสานแนวพระราชดำริ

“โอ่งอุ้มน้ำกลางโคก” ตัวอย่างระบบกักเก็บและจ่ายน้ำ ประหยัด คุ้มค่า เกิดประโยชน์สูงสุด

อ่าน : 382

โครงการบรรเทาผลกระทบปัญหาโควิด-19 จ.กาฬสินธุ์ ที่มูลนิธิปิดทองหลังพระฯ ร่วมกับจังหวัดกาฬสินธุ์ และหน่วยงานภาคีในพื้นที่ ทำโครงการระยะแรก 34 โครงการใน 13 อำเภอ มีครัวเรือนรับประโยชน์ 1,962 ครัวเรือน ครอบคลุมพื้นที่ 6,765 ไร่ เพิ่มปริมาณน้ำ 7.9 ล้าน ลบ.ม. และคาดว่าจะสร้างรายได้ให้เกษตรกรเพิ่มขึ้น 47.4 ล้านบาท

          หนึ่งในโครงการฯ คือ “โครงการพัฒนาศักยภาพอ่างเก็บน้ำคำนกซุม ต.หนองสอ จ.กาฬสินธุ์” อ่างเก็บน้ำคำนกซุมผ่านการใช้งานมากว่า 40 ปี ปัจจุบันชำรุดทรุดโทรม กักเก็บน้ำได้ไม่เพียงพอต่อการทำเกษตรทั้งปี ระบบคลองส่งน้ำเสียหายจ่ายน้ำเข้าสู่แปลงเกษตรได้น้อย

โครงการฯ จึงร่วมกับเทศบาล ต.หนองสอ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และประชาชนในพื้นที่ซ่อมแซมอ่างเก็บน้ำเพื่อเพิ่มปริมาณน้ำและเสริมศักยภาพระบบการจ่ายน้ำเพื่อการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสูด โดยมีแผนยกระดับทางน้ำไหล (Spill way) เพื่อเพิ่มปริมาณกักเก็บน้ำ ปรับปรุงหัววาวล์จ่ายน้ำ และพัฒนาระบบการจ่ายน้ำเพื่อการเกษตร

สำหรับกักเก็บน้ำเพื่อการเกษตร ได้นำระบบ “โอ่งอุ้มน้ำกลางโคก” มาปรับใช้ โดยนำ “โอ่งแดง” มาเพิ่มปริมาณกักเก็บน้ำและจ่ายน้ำ ทั้งหมด 3 จุด จุดละ 40 โอ่ง ขนาดโอ่งละ 1,500 ลิตร ต่อท่อเรียงกัน ได้ปริมาณน้ำกักเก็บเพิ่มขึ้น 180,000 ลิตร วางเรียงกันบนที่ดอนข้างอ่างเก็บน้ำ โดยต่อท่อเชื่อมทั้ง 3 จุดเข้าด้วยกัน และสูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำคำนกซุมมาเติมที่โอ่งทั้ง 3 จุดด้วยระบบโซล่าเซลล์ รวมทั้งต่อท่อออกเพื่อกระจายน้ำเข้าสู่แปลงเกษตรด้วยระบบน้ำไหลตามแรงดึงดูด (gravity) ช่วยให้เกษตรกรในพื้นที่ 110 ครัวเรือนมีน้ำทำการเกษตรเพิ่มขึ้น และต่อยอดกิจกรรมขยายผลได้

ระบบ “โอ่งอุ่มน้ำกลางโคก” เป็นตัวอย่างระบบกักเก็บและจ่ายน้ำที่ประหยัด คุ้มค่า เกิดประโยชน์สูงสุดช่วยแก้ไขปัญหาเรื่องระบบน้ำให้กับเกษตรกรได้อย่างทั่วถึง โดยนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาปรับใช้ เน้นใช้วัสดุจากพื้นที่เป็นหลัก ซึ่ง “โอ่งแดง” เป็นวัสดุที่หาได้ในพื้นที่มีราคาถูกกว่าการใช้ถังพลาสติกที่มีราคาสูงกว่าถึง 4 เท่า โอ่งแดงขนาด 1,500 ลิตร 1 ใบ ราคาประมาณ 1,000 บาท ส่วนถังบรรจุน้ำพลาสติก 1,500 ลิตร 1 ถัง ราคาประมาณ 4,000 – 6,000 บาท การใช้ “โอ่งแดง” ประหยัดงบประมาณโครงการมากถึง 400,000 บาท เลยทีเดียว

การสร้างระบบ “โอ่งอุ่มน้ำกลางโคก” เริ่มจากการกำหนดจุดที่ตั้ง ซึ่งควรเป็นดอนที่สูงที่สุดเพื่อกระจายน้ำตามหลักแรงโน้มถ่วง โดยนำบ่อซีเมนต์มาวางเรียงกันให้มีระยะห่างพอประมาณ เพื่อใช้เป็นฐานตั้ง “โอ่งแดง” จากนั้นฉาบซีเมนต์เพื่อเชื่อมวงบ่อ และขุดร่องวางท่อจุดจ่ายน้ำและเชื่อมต่อท่อกับโอ่งทุกโอ่งเข้าด้วยกัน โดยมีความยาวท่อตามระยะห่างที่เว้นไว้ จากนั้นต่อท่อจากอ่างเก็บน้ำเข้าสู่โอ่งเพื่อเก็บน้ำและต่อท่อจากโอ่งเพื่อกระจายน้ำเข้าสู่แปลงเกษตรต่อไป