องค์วามรู้ 6 มิติ - น้ำ ป่า ดิน เกษตร สิ่งแวดล้อม พลังงานทดแทน

น้ำ

คลังความรู้เกี่ยวกับน้ำ ตามแนวพระราชดำริที่น้อมนำมาปรับใช้แก้ปัญหา

ฝนหลวง: พระราชดำริเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำแล้ง

แนวพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ

ฝนหลวง คือ เทคโนโลยีที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงคิดค้นและพัฒนาขึ้น เพื่อช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของราษฎรจากการขาดแคลนน้ำ เนื่องจากฝนตกไม่ทั่วพื้นที่ หรือฝนทิ้งช่วง โดยวิธีการทำฝนเทียม เป็นวิธีที่มีการวางแผนการปฏิบัติการหวังผลที่แน่นอน กำหนดจุดให้ฝนตกลงสู่พื้นที่เป้าหมายที่กำหนดได้

โครงการแก้มลิง

แนวพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ

โครงการแก้มลิงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นทฤษฎีหนึ่งในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม ตามแนวทางการบริหารจัดการด้านน้ำท่วมล้น (Flood management) ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตระหนักถึงภัยที่ร้ายแรงของวิกฤติน้ำท่วมกรุงเทพฯ และทรงมีพระราชดำริในการแก้ไขปัญหาด้วยกันหลายประการ อาทิ การเร่งระบายน้ำออกสู่ทะเลผ่านแนวคลองทางฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ การเพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อกันการขยายตัวของเมือง และแปรสภาพให้เป็นทางระบายน้ำเมื่อถึงฤดูน้ำหลาก ก่อสร้างระบบป้องกันน้ำท่วม รวมถึงการสร้างพื้นที่รับน้ำ หรือ “แก้มลิง” เพื่อเก็บกักน้ำไว้ชั่วคราวก่อนระบายลงสู่ทางระบายน้ำหลัก

โครงการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร

แนวพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ

หลักการในการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพิจารณาปัจจัยต่างๆ คือ ความเหมาะสมของสภาพภูมิประเทศ, ความเหมาะสมเกี่ยวกับสภาพแหล่งน้ำ, ความเหมาะสมด้านเศรษฐกิจและสังคม และด้านสภาพท้องถิ่นและสังคม

โครงการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการผลิตไฟฟ้า

แนวพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระทัยเรื่องน้ำเป็นอันดับต้นๆ เพราะทรงทราบว่าเป็นปัญหาสำคัญของเกษตรกร ซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ ในเวลาเดียวกัน พระองค์ยังทรงมีพระราชดำริให้นำน้ำที่กักเก็บเอาไว้มาใช้ประโยชน์ในการผลิตพลังงานไฟฟ้า ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถในการใช้ทรัพยากรอย่างองค์รวมเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด

โครงการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการรักษาต้นน้ำลำธาร

แนวพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ

ฝายชะลอความชุ่มชื้น เป็นแนวพระราชดำริทฤษฏีการพัฒนาและฟื้นฟูป่าไม้ โดยใช้ทรัพยากรที่เอื้ออำนวยสัมพันธ์ซึ่งกันและกันให้เกิดประโยชน์สูงสุด พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตระหนักถึงความสำคัญของการอยู่รอดของป่าไม้ ซึ่งตัวแปรแห่งความอยู่รอดของป่าไม้นั้น คือ “น้ำ” พระองค์ทรงใช้เครื่องมือที่จะยังประโยชน์ในการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่าไม้ที่ได้ผลดีที่สุด ก็ด้วยการสร้างฝายชะลอความชุ่มชื้นกั้นลำห้วยลำธารขนาดเล็กในบริเวณที่เป็นต้นน้ำหรือพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง และหาช่วงที่น้ำไหลแรงก็สามารถชะลอการไหลของน้ำให้ช้าลง และกักเก็บตะกอนไม่ให้ไหลลงไปทับถมลำน้ำตอนล่าง ซึ่งเป็นการอนุรักษ์ดินและน้ำที่ได้ผลดีมากวิธีการหนึ่ง