ความเป็นมา

“หนองเลิงเปือย” เป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตร ๔๒,๙๕๘ ไร่ ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นนาข้าว และใช้ในการอุปโภคบริโภคของราษฎรใน ๕๓ หมู่บ้าน ๔ ตำบล ๒ อำเภอ คือ ๑๕ หมู่บ้านของตำบลสามัคคี ๑๒ หมู่บ้านของตำบลเหล่าอ้อย ๑๓ หมู่บ้านของตำบลร่องคำ อำเภอร่องคำ และอีก ๑๓ หมู่บ้านในตำบลโพนงาม อำเภอกมลาไสยจังหวัดกาฬสินธุ์


หนองเลิงเปือยมีพื้นที่ ๘๘๗ ไร่ ความลึกเฉลี่ย ๓ เมตร เดิมมีความจุกักเก็บน้ำได้ ๓.๕ ล้านลูกบาศก์เมตร ขณะที่ปริมาณน้ำไหลเข้าหนองเลิงเปือยเฉลี่ย ๕๗.๕๐ ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี แต่เมื่อฝายเก็บกักน้ำชำรุดและหนองเลิงเปือยเกิดการตื้นเขิน ความจุเก็บกักน้ำเหลือเพียง ๑.๐๖๔ ล้านลูกบาศก์เมตร ดังนั้น เมื่อถึงฤดูฝน

ก็จะเกิดน้ำท่วมซ้ำซาก สร้างความเสียหายให้กับพื้นที่การเกษตรในตำบลโพนงาม อำเภอกมลาไสย และตำบลเหล่าอ้อย อำเภอร่องคำ เป็นประจำทุกปี แต่เมื่อถึงหน้าแล้ง ปริมาณน้ำก็ไม่เพียงพอสำหรับการอุปโภคบริโภค การทำนา ตลอดจนการเพาะปลูกพืชผลเกษตรอื่นๆ อีกทั้งแหล่งน้ำธรรมชาติในพื้นที่ใกล้เคียงก็ขาดการพัฒนา พื้นที่การเกษตรบางส่วนอยู่ห่างไกลจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ยิ่งซ้ำเติมให้ปัญหาการขาดแคลนน้ำรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ


เมื่อไม่อาจทนความเดือดร้อนที่เกิดขึ้นมานานหลายปีโดยไม่เห็นหนทางคลี่คลาย องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าอ้อย อำเภอร่องคำ จึงเป็นตัวแทนราษฎรยื่นฎีกาขอพระราชทานความช่วยเหลือจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับโครงการซ่อมแซมฝายสันมนในพื้นที่แก้มลิงหนองเลิงเปือยเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๔


ด้วยปรัชญาการทำงานของมูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ ที่มุ่งสนับสนุนส่งเสริมการพัฒนา ตามแนวพระราชดำริให้ประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น และส่งเสริมการพัฒนาแบบบูรณาการร่วมกับแผนของชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง โดยยึดปัญหาและความต้องการของชุมชนเป็นตัวตั้ง คณะกรรมการสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ จึงมีมติเมื่อวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕ เห็นชอบความร่วมมือระหว่างกองทัพบกกับสถาบันฯ ดำเนินโครงการพัฒนาแก้มลิงหนองเลิงเปือยฯ เพื่อแก้ไขปัญหาให้กับราษฎรและสร้างต้นแบบการประยุกต์แนวพระราชดำริโครงการแก้มลิงให้เกิดประโยชน์เต็มศักยภาพ